حشمت الله رادفر

24:01:2009

 

 

اگرچه بازپخش صدای بلوچ در برنامه ی مشاوره و رهنمایی هنوز زینت افزای برنامه های صبح بخیر افغانستان و ماشام پخیر افغانستان است، اما اینک یکسال از باز ایستادن قلب تپنده ی بصیر بلوچ می گذرد، یکسال گذشت از روزی که از ورای امواج رادیو به مخاطبان عبدالبصیر بلوچ در جای جای این سرزمین خبر مرگ او را دادیم و گفتیم که:

 

مرگ پايان كبوتر نيست

مرگ وارونه يك زنجره نيست
مرگ در ذهن اقاقي جاري است

مرگ در آب و هواي خوش انديشه نشيمن دارد
مرگ در ذات شب دهكده از صبح سخن مي گويد

مرگ در حنجره سرخ - گلو مي خواند
مرگ مسئول قشنگي پر شاه پرك است

و بصیر بلوچ هم همصدای سکوت شد وهم کاروان رفته گان به دیار باقی وصبح بخیر افغانستان صدای صمیمی و آموزشگری را از دست داد که صبحگاهان و شامگاهان روزهای نخست هفته به مخاطب های آشنایش سلام می کرد و برای بهبود تربیت کودکان ، آسیب شناسی رفتار و کردار نوجوانان، وابعاد گونه گون زنده گی جوانان وبزرگسالان در گوشه و کنار کشور درد دیده اش مشورت می داد و رهنمایی می کرد.

مرگ جانکاه و غریبانه ی مرحوم بلوچ در صبحگاه سیم جدی 1386 خورشیدی اتفاق افتاد؛ زمانی که پروانه گان عزم سفر می کنند همه چیز شان بوی رفتن می دهد وتمامی کنش ها و واکنش های شان لبریز از شوق رسیدن به سر منزل مقصود می شود و بصیر بلوچ نیز در آخرین روز های حیاتش بیشتر به مسافرانی شبیه بود که گویی به زودی رخت سفر می بندد و بسان پرنده گان همیشه مهاجر به سوی به افق های دور دست هوای پرواز دارد.

بصیر بلوچ انسان وارسته یی بود و انسان های وراسته همه به همین گونه اند؛ از زمانی که حس می کنند کمانچه ی مرگ از دوردست ها به سوی شان در حرکت است خود بار سفر می بندند و منتظر می مانند و این انتظار البته نه ازان جهت است که جور روزگار کمرشان را خم کرده باشد؛ بلکه برای اینست که فکر می کنند بخش بزرگی از رسالت های شان را انجام داده اند و برای آنان مرگ به تعبیر سهراب سپهری پایان زنده گی کبوتر نیست بلکه یک آغاز است، آغازی تازه و از نوعی دیگر.

بصیر بلوچ هم؛ گویی سال ها بود که عزم سفر داشت اما آنگونه که خودش می گفت به بزرگ ترین آرزوهایش که همانا عرضه نمودن داشته ها و اندوخته های دانشی اش به نسل های حال وآینده ی کشورش بود در آخرین سال های حیاتش دست یافت.

مشاوره و رهنمایی در راستای تربیت سالم کودکان ، حل مشکلات روانی وعاطفی جوانان و نوجوانان ، دستیابی به ازدواج موفق و جلوگیری از مشکلات وچالش های قبل و بعد از ازدواج و در مجموع مسایل مربوط به روانشناسی تربییتی و اجتماعی از جمله ی موضوعاتی است که هم در رسانه ها و هم حتی نهاد های آموزشی و پرورشی کشور کمتر به آن توجه شده است و در حالی که فراهم آوری زمینه های روانی برای زنده گی مسالمت آمیز و بدور از فضای نفرت انگیزی که سه دهه جنگ بر روان شهروندان افغانستان اعم از مردان وزنان به وجودآورده، از اساسی ترین نیازها برای دستیابی به امنیت روانی و استقرار روحی شهروندان افغانستان پنداشته می شود.

بصیر بلوچ از نخستین پژوهشگران کشور بود که از طریق برنامه های صبح بخیر افغانستان و ماشام پخیر افغانستان در راستای شناسایی و ارزشیابی این امر مهم در افغانستان بعد از جنگ گام های متین و ارزنده یی برداشت. بصیر بلوچ را در واقع می شود بنیان گزار مشاوره ی حضوری روان شناختی در افغانستان دانست.

آقای باری سلام مدیر مسوول صبح بخیر افغانستان از اثر گزاری مثبت برنامه های مشاوره و رهنمایی که با استفاده ی مستقیم از دانش و تجارب مرحوم بلوچ در برنامه های صبح بخیر افغانستان و ماشام پخیر افغانستان به نشر می رسید، می گوید:

"یک پیوند عمیق میان آقای بلوچ و برنامه ی مشاوره و رهنمایی وجود داشت، به این معنا که این برنامه تجسم شخصیت و نیات درونی آقای بلوچ بود، بلوچ انسانی بود که یک عمر دانش و تجربه آموخته و اندوخته بود و جنگ و بحران هیچگاه به وی امکان و مجال ابراز و انتشار این اندوخته ها به مردم و مخاطبانش را برای وی نداده بود، با همین انگیزه آقای بلوچ به رادیو مراجعه کرد و گفت که من نه پول می خواهم و نه کار می خواهم بلکه فقط نمی خواهم اینهمه دانش و اندوخته های علمی که حاصل یک عمر کارم است را با خود به گورستان ببرم. با یک چنین نیتی بود که برنامه ی مشاوره و رهنمایی در صبح بخیر افغانستان راه اندازی شد و به دلیل تازه و بکر بودن این برنامه و این که انگیزه ی تجارتی و یا به رخ کشیدن چیزی بروی مردم و دیگر دانشمندان نداشت و همچنان کاربرد شگرد های نوین ژورنالیستی، این برنامه در میان مردم جا افتاد و با اقبال گسترده در میان طیف مخاطبان برنامه های صبح بخیر افغانستان و ماشام پخیرافغانستان قرار گرفت و این موضوع را ما از روی نامه های بیشماری که مردم از گوشه و کنار افغانستان با علاقه مندی ویژه یی به برنامه و به خاطر تمجید از آقای بلوچ می رسید درک می کردیم."

یکی از ویژه گی های شخصیتی بصیر بلوچ آنگونه که دوستان و نزدیکان وی روایت کرده اند، سخت کوشی و لذت بردن از نفع رساندن به هموطنانش بوده است.

آقای قدیر بلوچ پسر و دوشیزه دانش بلوچ دختر مرحوم بصیر بلوچ پدر از دست رفته ی شان را انسانی فداکار توصیف می کنند که بخش زیادی از عمر خود را بدور از زن و فرزند و خانواده ی خویش به خاطر خدمت به مردم به ویژه کودکان و جوانان کشورش به سر برده است.

" من دانش بلوچ هستم دختر مرحوم عبد البصیر بلوچ، در قدم اول سپاسگذاری می کنم از صبح بخیر افغانستان که پدرم توانست از طریق این مرجع پژوهش ها و تحقیقات بیش از چهل سال خود در زمینه روان شناسی اجتماعی، که عبارت از 8 اثر و 300 برنامه ی مشاوره بود را به اولاد حال و آینده وطن به جا بگزارد در حالی که تمامی درها بررویش بسته بود.

پدرم شخصی بود که واقعاً می خواست با جان و دل به مردمش خدمت کند، در دوران پر مشقت مهاجرت سختی های زیادی را متحمل شده، بار ها و بار ها به در های بسته یی برخورد کرد ولی عشق به وطن و اولاد وطن، او را از ناامیدی به دور نگهداشت."

دوشیزه بلوچ اضافه می کند: "در وطن ما هر فعالیت و کاری که می شود مثل بلند منزلی است که تهداب سستی دارد، پدرم می خواست به وطن داران خود و به این ملت این را بیاموزاند که چگونه می شود این تهداب را استوار نگه داشت، حتی به خاطر رسیدن به این هدف خود، از اولاد خود دور بود، تاجایی که آخرین سالهای حیات خود را دور از ما به سر می برد و بدون این که ما او را ببینیم یکسال پیش از وفاتش از ما جدا شد و با کمال تاسف، مراجع علمی ما مانند اکادمی علوم، وزارت تعلیم و تربیه و مقامات دولتی بسیار بی تفاوت بودند، هم در حیات مرحوم و هم بعد از وفات شان، با این که یک شخصیت علمی را از دست دادند اما هیچ گونه یادبودی حتی از سوی آنان صورت نگرفت و من از این بابت واقعاً متاسف هستم، و امیدوار هستم که بصیر بلوچ های دیگری که در گوشه و کنار این وطن هستند، اندوخته های خود را باخود از این جهان نبرند، چنانچه بعضی ها از مرگ می ترسند و برخی ها هم از دورشدن از عزیزان خود ترس دارند و ترس پدر من این بود، مبادا آنچه را که در سر دارد با خود از این دنیا ببرد، ولی خوشبختانه صبح بخیر افغانستان باعث شد که پدرم اندوخته های خود را برای ما به جا بگزارد."

عبدالبصیر بلوچ فرزند لعل محمد درسال 1323 هجری خورشیدی درولایت نیمروز دیده به جهان گشود تعلیمات ابتدایی را در زادگاهش و تحصیلات متوسطه وعالی را درلیسه ی ابن سینا و موسسه ی تریبت معلم روشان کابل فرا گرفت وبرای مدت بیشتر از 46 سال در موسسات مختلف تحصیلی به صفت آموزگار خدمت کرده و از نخستین نطاقان برنامه های بلوچی در رادیو افغانستان نیز به شمار می رود که بیشتر از چهار دهه به صفت ترجمان و منتظم برنامه های بلوچی رادیو کار کرد.

وی پژوهش های زیادی در عرصه های روانشانسی و امور تربیتی انجام داده واز زمان آغاز روند جدید در کشور تا آخرین روزهای حیات خود به صفت مشاور تربیتی صبح بخیر افغانستان و اخیراً مشاور روانشناسی کودک و نوجوان در تلویزیون خصوصی آریانا ایفای وظیفه می کرد وهمزمان در پروژه ی عدلی و قضایی افغانستان به صفت عضو افتخاری و تحلیلگر حقوق زن از نظر روانشناسی و مشاور رضا کار در امور تربیت و روان شناسی کودکان و آموزش برای معلمین در کودکستان ها و پرورشگاه های وزارت کار و امور اجتماعی و عضو هیآت تدقیق کودکستان ها نیز کار می کرد.

دوتن از دوستان نزدیک مرحوم بلوچ آقایان احمدضیا ایمل و محمود ذهین اکسوس در مورد این دوست از دست رفته ی شان می گویند، به دلیل این که بلوچ انسان فداکار و مهربانی بوده و شخصیت منحصر به فردی داشت، خاطره های فراوانی از این انسان وارسته دارند، آنان هردو با ذکر این نکته که وی در بسیاری موارد آثار خود را به مصرف شخصی خود چاپ کرده و به صورت رایگان در دسترس مردم قرار می داد، ابراز عقیده می کنند که یک چنین عملکردی از هر کسی ساخته نیست و این بعد شخصیت بلوچ از بزرگی روح این مرحوم حکایت دارد."

از قلم مرحوم بلوچ 5 اثر علمی بنام های اساسات روان شناسی ، مشاوره و رهنمایی پیرامون تربیت سالم کودکان، کچکول بلوچ، مشاوره ورهنمایی به منظور دسترسی به ازدواج موفق، مشاوره و رهنمایی به منظور خود شناسی و خویشتن درمانی در زمان حیات مرحوم بلوچ به چاپ رسیده و کتاب های مشاوره و رهنمایی به منظور آشنایی با ترس های کودک، لکنت زبان، آشنایی با کودکان استثنایی عوامل وراه های حل مشکلات و چاپ دوم مشاوره و رهنمایی به منظور پرورش سالم کودک پس از مرگ وی از سوی انتشارات آوانما و صبح بخیر افغانستان به چاپ رسیده است.

آقای باری سلام رییس انتشارات آوانما در مورد آرزوی مرحوم بلوچ در مورد این که کتاب ها و دست نوشته هایش به دسترس عموم قرار بگیرد و چاپ دو جلد کتاب وی پس از مرگش می گوید:

" یک داغی که به دل ما و صبح بخیر افغانستان ماند این بود که در زمان وفات آقای بلوچ با بازچاپ دو جلد کتاب وی فاصله ی اندکی داشت و مرحوم بلوچ نتوانست تا کتاب های خود را ببیند.

دوجلد کتابی که پس از مرگ وی از سوی صبح بخیر افغانستان و به همکاری موسسه حمایت از کودکان ایالات متحده ی آمریکا تجدید چاپ شدند دوره های اول و دوم مشاوره و رهمنایی بود که پرورش سالم کودک شروع شده و تا ازدواج و دروه ی جوانی را در بر می گرفت که هر دوی این کتاب ها با تصحیحات و اضافاتی از سوی خود مرحوم بلوچ آماده شده بود که پس از وفات شان به چاپ رسید که این دوکتاب هم از نظر محتوا و هم قطع و صحافت به مراتب بهتر از چاپ نخست آنها می باشند."

آقای سلام اضافه می کند که "مراحل بیشتری از بحث هایی که قرار بود با مرحوم بلوچ پی گرفته میشد اما متاسفانه مرگ وی این فرصت را از ما و مخاطبان آقای بلوچ گرفت، با این که ما باز پخش برنامه های مشاوره و رهنمایی را آغاز کرده ایم اما امیدوار هستیم که دانمشدان دیگر جلو بیایند و کار ناتمام مرحوم بلوچ را پی گیری نمایند."

بلاخره مرحوم عبد البصیر بلوچ در شبانگاه روزعاشورای حسینی یعنی 30 جدی سال 1386 خورشیدی در شهر نو کابل قلب تپنده ی وی پس از حدود 63 سال تلاش و تپنده گی از حرکت باز ایستاد و برای همیشه با جهان و جهانیان پدرود گفت و دست نوازشگر بصیر بلوچ از سر کودکان آشیانه و دیگر پرورشگاه های کشورش برای همیشه کوتاه گردید، اما آثار ارزشمند وی از بزرگ ترین هدیه هایی است که انسان ها می توانند به بازمانده گان و دوستداران شان از خود بیادگار بگذارند، بلی هدیه هایی که بلوچ را در قطار جاودانه گان سرزمین ما قرار داده و وی را برای همیشه در حافظه ی تاریخ این جغرافیا که از گذشته ها با قحط اندیشه و اندیشمند مواجه بوده است، زنده نگه می دارد.

روحش شاد و یادش گرامی باد.