15:02:2008

نظری گذرا به تاریخ بشریت نشان می دهد که در تمام دوره های آن حق اولویت با مردها بوده و این مردان بودند که زمام امور اقتصادی سیاسی اجتماعی و حتی فرهنگی را به عهده داشتند.

با این حساب ریشه های نظام مرد سالار منحصر به هیچ ملت و کشوری نمی شود و در حقیقت گناه آن را باید به گردن طبیعت انسانها انداخت. تفاوت های فیزیکی زن و مرد شاید عمده ترین عامل شکل گیری این نظام باشد و بیشتر مکاتب فکریی هم که سراغ آنها را در تاریخ بشریت می توان گرفت به علت این که عوامل اصلی شکل گیری آنها مردان بودند به گونه یی به تایید همان قواعد و قوانین مرد سالارانه پرداخته اند.

هر چند این نوع نگرش در تاریخ بشریت در گوشه های مختلف دنیا به شکل های متفاوتی وجود داشت اما با آن هم طوری که گفتیم بنیاد این نظام را نمی توانیم به شکل مشخص بگوییم که فلان ملت ریخته اند.

در دوران جاهلیت عرب، زنان برعلاوه تمام توهین و تحقیری که می شدند و مجبور بودند کارهای بسیار شاقی را انجام دهند توسط اعراب جاهل آن زمان زنده به گور می شدند. یعنی اگر در خانه کسی دختر متولد می شد او را زنده زنده در گور دفن می کرد و یا در روم باستان که که 400 سال قبل از میلاد قوانین مدنی را وضع نمود باز هم جایی برای زنان دیده نمی شد اما در مقابل مردان از امتیازات فراوانی برخوردار بودند و این به رسمیت نشناختن زنان در قانون باعث شده بود که هیچ گوشی فریاد مظلومیت شان را نشنود.

تا این که واژه فیمینزم در سال1837 م وارد زبان فرانسه شد اما بعدها شواهدی باعث گردید که وجود تفکر فمینیستی را تا قرن چهاردهم به عقب بر گرداند. "آیینی که طرفدار گسترش حقوق و نقش زن در خانواده است." تعریفی است که آندره میشل از این لغت ارائه نمود. بعضی ها اولین فمینیست یا اولین فمینیست انگلیسی را مری آستل می دانند که در بین سالهای 1666 تا 1731 زندگی می کرده است. این تفکر کم کم از حوزه چند کشور خاص بیرون شد و شکل جهانی پیدا کرد بعد از آن وارد عرصه های مختلف فرهنگی اجتماعی و سیاسی شد. با تعریفی که آندره میشل از واژۀ فمینیسم داده است دیده می شود که ریشه های این مکتب دنبال حقوقی برای زنان است که حق مسلم آنهاست و سالها از آنها دریغ شده اما تعدادی از کسانی که پیروان ناآگاه فیمینیسم به شمار می آیند و کسان دیگری که اساسا با این تفکر سر مخالفت دارند واژه فیمینیسم را به معنی زن سالاری جلوه می دهند یعنی دقیقا نقطۀ مقابل تفکری که در تاریخ بشریت وجود داشته و از همین جاست که با این تفکر بخصوص در کشورهای عقب مانده تر شاهد مخالفت های زیادی هستیم.

گفتیم تفکر فیمینیستی کم کم وارد حوزه های سیاسی اجتماعی و فرهنگی شد و در چوکات فرهنگ رد پای آن را در هنرها نیز می توان دید که در این بین هنر سینما زمینه رشد بیشتری را برای آن فراهم نموده است تا حدی که در این دنیا با چهره هایی روبرو می شویم که به عنوان کارگردانان فیمینیست شناخته می شوند و این تفکر خواسته یا ناخواسته وارد آثار کارگردانان دیگر هم شده است. به طور مثال در کشور همسایه ما ایران فلم آتش بس از کارگردان فیمینیست این سینما خانم تهمینۀ میلانی که فلم های دیگری نیز از او با همین درونمایه مانند واکنش پنجم و زن زیادی دیده بودیم توانست رکورد پر فروش ترین فلم تاریخ سینمای ایران را بشکند و این عنوان را به خود اختصاص دهد. که این مسئله بر علاوه نشان دادن رشد سینمای فیمینیستی نشان از گرایش و علاقه مردم به این تفکر است.

طوری که گفتیم تفکر فیمینیزم در کشور های عقب افتاده تر کمتر مورد استقبال قرار گرفته اند و یکی از دلایل آن هم پایبندی مردم این کشورها به همان قواعد و اصول بومی و سنتی شان است و تخلف از آن اصول را خلاف اخلاق می دانند و در مواردی نیز آن را گناه می شمارند. که افغانستان نیز به عنوان یکی از این کشورها از این مقوله مستثنی نیست و عقاید و باورهای بومی مردم اجازه نمی دهد که بپذیرند زنان جامعه مانند مردها باشند. از همین جاست که تفکر فیمینیزم هنوز نتوانسته جایگاهی در سینمای افغانستان به دست آورد.