25:11:2008

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان از رسانه های تصویری کشور خواسته است تا از نشر تصویر های خشونت آمیز جلوگیری نمایند. این وزارت با استناد به قانون رسانه های همه گانی کشور اذعان کرده است که از این پس با رسانه های متخلف برخورد جدی می نماید.

همان گونه که اثرات زیانبار سه دهه جنگ در عرصه های مختلف در هفت سال گذشته ورد زبان بسیاری از مسوولان دولتی و دست اندرکاران مسایل سیاسی و اجتماعی کشور بوده و در حالی که نزدیک به یک دهه از آغاز روند جدید در کشور می گذرد، اگر از مسوولان سکتور های مختلف در مورد مسایلی مانند تاراج دارایی های عامه، سوء استفاده از موقف دولتی، موجودیت فساد در اداره و امثال آن پرسیده شده، بلا فاصله یکی از توجیهاتی که عنوان می شده و می شود این است که ما سه دهه جنگ را در افغانستان پشت سر گذاشته ایم و از بین بردن اثرات این جنگ ها به زمان زیادی نیاز مند می باشد، به همین صورت حاکمیت نوعی روحیه ی خشونت آمیز نیز که در بیشتر از سه دهه ی گذشته ساختار های اجتماعی افغانستان را تسخیر کرده بود؛ بر خلاف پندارهای موجود در سال های گذشته نیز موجودیت همین روحیه خشونت آمیز در قالب ها و انواع گونا گون آن بیشتر از پیش نمود پیدا کرده و مسیر نهادینه گی و ساختار مندی بیشتری را در درون لایه های اجتماعی ناهمگون افغانستان پیموده است.

اگر افغانستان را یک کشور در حال گزار از جنگ و خشونت به سوی صلح و زنده گی مسالمت آمیز در نظر بگیریم با توجه به این که این فرایند با ناپخته گی ها و نا پایداری های فزاینده یی روبرو بوده وهر آن احتمال برگشت به وضعیت نا به هنجار گذشته موجود می باشد؛ برخورد با تمامی تحولات و پیش آمده های این دوره به ظرافت، ژرفنگری و بردباری آگاهانه یی از سوی تمامی طیف های اجتماعی و گروه هایی که داعیه مدیریت بحران به سوی وضعیت بهتر را در عرصه های مختلف دارند؛ نیازمند می باشد.

در سال های گذشته به باور بسیاری از آگاهان مسایل اجتماعی اگرچه در کلیت با استفاده از وضعیت به وجود آمده افغانستان پیشرفت های قابل ملاحظه یی در بسیاری از عرصه ها داشته است، اما هم این دستاورد ها وهم وضعیت کلی کشور از نوعی ناهمگونی که زاده ی بحران های گذشته تلقی شده می تواند و لازم بود تا دقیق تر با آن برخورد صورت می گرفت ، نیز متاثر بوده است.

در هفت سال گذشته یکی از عرصه هایی که در آن رشد چشمگیری را می توان مشاهده کرد رسانه های همه گانی کشور در قالب های دیداری، شنیداری و چاپی می باشد، اما برخورد با این تحول بزرگ در جامعه ی افغانی تا اکنون تا حدود زیادی ابزاری، سیاسی، و منفعت جویانه بوده و به جبنه های مثبت و اثر گزار این پدیده ی تازه در جامعه ی سنتی افغانستان کمتر توجه شده است.

نشر فراورده های رسانه یی ترویج کننده ی فرهنگ صلح و تفاهم در یک جامعه ی در حال گذار از سوی رسانه ها در گونه های متنوع آن از اثر گزار ترین ابزار های نهادینه سازی ارزش های همدیگر پذیری و هم دیگر فهمی در جامعه دانسته می شود و حرکت در این مسیر نیز درگرو رعایت معیار های قانون ی و هنجارمند رسانه یی و درک درست از واقعیت ها و ارزش های مختلف و متنوع موجود در اذهان مخاطبان می باشد.

در کنار مشکلات و چالش هایی که از رهگذر واقعیت ها انتظارات و برداشت های متنوع موجود در جامعه و همچنان اثر گزاری جریان ها و تفکرات سیاسی، ایدیولوژیک و قومی فراراه سلامت و شفافیت کار رسانه یی در کشور وجود دارد، یکی هم پایین بودن ظرفیت های مسلکی خبرنگاران و پایین بودن میزان آگاهی های بسیاری از مسوولان و دارنده گان رسانه ها از پیچیده گی های جهان اطلاعات و ارتباطات و همچنان کم توجهی به اثرگزار ی متن های رسانه یی بر افکار عمومی جامعه و خلق فرایند های اجتماعی می باشد.

از جانب دیگر رجحان داشتن وجه تجاری و منفعت طلبی اقتصادی بر دیگر وجوه کار رسانه یی وعدم سازگاری سیاست های رسانه یی با واقعیت های جامعه ی پر تضاد و تنوع جامعه ی افغانی از جمله موضوعاتی است که تا اکنون کمتر به آن ها پرداخته شده است.

نشر تصاویر و نمایه های خشونت آمیز به ویژه در رسانه های تصویری افغانستان در چند سال گذشته به غلط مشهوری می ماند که نمود های آن را بسیاری از فراورده هایی که به نمایش گذاشته می شود، می توان مشاهده کرد. از تصاویری که در برخی موارد از سوی ریاست عمومی امنیت ملی ظاهراً به خاطر افشای چهره ها و نیات جنایت کاران وهراس افگنان جهت نشر به رسانه ها فرستاده می شود و یا خود رسانه ها از صحنه های حملات انتحاری و غیره بدست می آورند؛ تا برنامه های کشتی کج و فلم های پر از صحنه های خشونت آمیز و بد تر ازهمه افشای چهره های قربانیان خشونت و افرادی که در مراحل مختلف تعقیب قضایی قرار دارند و حکم قطعی دادگاه در مورد آنان صادر نشده است؛ از جمله ی مواردی است که در سال های گذشته به فراوانی در رسانه های افغانستان وجود داشته است.

همچنان ثروتمندانی که سپردن یک قطی روغن برای یکی ازمیلیون ها نیازمند این کشور را از چند جهت فلمبرداری کرده و بروی مردم می کشند، وبانک ها وشرکت هایی که حتی تبلیغات خود را با صحنه های خشونت آمیز تزیین می کنند از مثال های غم انگیز دیگر در این رابطه دانسته می شوند.

به هر حال اگر درخواست اخیر وزارت اطلاعات و فرهنگ مبنی بر توقف نشر تصویرهای خشونت آمیز در رسانه های تصویری کشور نقطه ی آغازی برای پایان دادن به وضعیتی که خواسته نا خواسته به ترویج هرچه بیشتر اخلاق و منش های خشونت آمیز در افغانستان انجامیده است؛ تلقی شود، لازم است تا هم دست اندرکاران نهاد های رسانه یی و هم مسوولان امور فرهنگی کشور، اثر گزاری نقش رسانه ها در ترویج فرهنگ صلح و تفاهم در افغانستان را به عنوان محوری ترین گفتمان رسانه یی افغانستان در حال گذار از جنگ به صلح در نظر داشته و از این ابزار نیرومند در راستای از بین بردن اثرات منفی سال های جنگ و بحران و همچنان اختلافات قومی و ایدیولوژیک بر روان شهروندان افغان تلاش نمایند.