تازه ترین آمار منتشر شده از سوی اداره ی مبارزه با جرایم و مواد مخدر سازمان ملل متحد نشان می دهد که تولید تریاک در افغانستان در سال 2011 میلادی به طور سرسام آوری بلند رفته است. به اساس گزارشی که از این اداره منتشر شده تولید تریاک در افغانستان 133 درصد افزایش یافته و زارعان افغان در سال 2011 میلادی نزدیک به یک اعشاریه 4 ملیارد دالر امریکایی عاید بدست آورده اند. به اساس این آمار افغانستان در سال جاری میلادی پنج هزار وهشتصد تُن تریاک تولید کرده است.
زرع خشخاش و مشکلات ایجاد شده ناشی از این پدیده سبب شده تا افغانستان از نگاه تولید و قاچاق مواد مخدر در صدر تولید کننده گان مواد مخدر جهان قرار بگیرد. هرچند موارد متعددی برای مبارزه با این پدیده ابداع شده و دولت افغانستان و جامعه ی جهانی از شیوه ها و راهکارهای متفاوتی برای مبارزه با این پدیده استفاده کرده اند اما ظاهرا تمام این راه ها نتیجه ی مثبتی در پی نداشته و گویی این معما حل شدنی نیست.
ده سال مبارزه با کوکنار، هزاران ملیون دالر مصرف و دستاورد آن، نتیجه ی معکوس و افزایش روز افزون.
اما چرا با وجود مبارزه ی طولانی با این پدیده، نه دولت افغانستان و نه جامعه ی بین المللی درمهار آن فایق نیامده و هیوالای مواد مخدر در افغانستان روز تا روز گسترده تر می شود؟
آیا واقعا با مواد مخدر در افغانستان مبارزه ی جدی صورت می گیرد؟ آیا جامعه ی جهانی واقعا در پی نابود سازی مواد مخدر در افغانستان است و صادقانه عمل می کند؟ و آیا مافیای بین المللی در رشد و گسترش مواد مخدر افغانستان نقش ندارند؟
عوامل متعددی در افزایش زرع خشخاش در افغانستان شناسایی شده است. اما آنچه بیشتر مورد بحث و نظر است عدم صداقت و شفافیت جامعه ی جهانی و فعالیت مسوولان داخل کشور در این خصوص است. ده سال از آغاز مبارزه ی جدی با این پدیده در افغانستان می گذرد. راهکارهای متفاوتی برای دست کشیدن کشاورزان از زرع خشخاش به تجربه گرفته شد.
از دادن پول به کشاورزان گرفته تا دریافت بدیل مناسب، کمک غیر مستقیم به دهقانان، استفاده از زور، تخریب مزارع خشخاش و دها راهکار دیگر
اما چرا این همه به موفقیت نینجامید و افغانستان همچنان در صدر جدول تولید کننده گان مواد مخدر جهان جا دارد.
بدون شک استفاده ی سو از این مبارزه، دست داشتن مافیای مواد مخدر جهان در این کار و کم توجهی دولت افغانستان در این خصوص سبب شده است تا بته های کوکنار همچنان در مزارع افغانستان قد برافرازند، حاصل دهند و پول تولید کنند.
چگونه می توان پذیرفت که جهان در برابر مبارزه با زرع خشخاش در افغانستان ناتوان است و نمی تواند آنرا مهار سازد؟
اگر واقعا چنین است وهیوالای کشت کوکنار مهار ناشد نیست پس چگونه دولت های دخیل در این مبارزه در کشورهای خودشان این پدیده را مهار نموده اند؟
در ده سال گذشته هزاران ُتن مواد مخدر در افغانستان تولید و به جهان قاچاق گردیده است گفته می شود کم ترین پول این قاچاق نصیب کشاورزان افغان و قاچاقبران محلی می گردد اما سود چندین برابر آن را قاچاقبران مواد مخدر در سراسر جهان به جیب میریزند. هیچ شکی نیست که این درآمد ناسالم، قاچاقبران بین المللی را برای سرمایه گذاری در این تجارت ترغیب نکرده باشد و آنها یکی از عوامل عمده ی زرع خشخاش در افغانستان نباشند.
از سوی دیگر، کندی مبارزه با مواد مخدر در افغانستان، ظاهرا عدم دریافت راهکار مناسب برای مبارزه با این پدیده و کارشکنی ها در این خصوص همه وهمه نشان می دهد که دست های مافیای مواد مخدر در این کار دراز تر از آنچه است که تصور می شود.
بدنبال بحث و نظرها در خصوص دست کشیدن کشاورزان افغان از زرع خشاش و تجربه ی راهکار های متفاوت، سرانجام مبارزه کننده گان با مواد مخدر دریافتند که بدیل مناسبی برای کوکنار را بدست آورده اند.
زعفران گیاهی که می تواند جاگزین کوکنار شود. اما زرع این گیاه که گفته می شود بهترین حاصل را در افغانستان دارد به هیچ دلیل واضح و روشنی گسترش نیافت، برای بازاریابی آن درمارکیت های جهانی تلاش مثمری صورت نگرفت و این طلای سرخ افغانستان همچنان بد ون خریدار باقی ماند.
از سوی دیگر دولت و جامعه ی جهانی نتوانستند و یا نخواستند زارعان خشخشاش را که بیشتر شان به دلیل فقر و نجات از گرسنه گی دست به کشت کوکنار می زنند کمک کنند. با وجود هزاران ملیون مصرف در این راه، دولت وجامعه ی جهانی تاحال آنطور که انتظار می رفت به کشاورزان افغان، تخم های اصلاح شده ی زراعتی، آب، وسایل تخنیکی زراعتی کمک نکرده و در ضمن بازاری برای محصولات آنها نیز ایجاد نشده است.
با این همه مشکلات آیا این عمل عقلانی خواهد بود که به عوض کمک به دهقان، ترغیب وی برای کشت حلال، و ایجاد امکانات برای زراعت ، مزرعه ی اوویران شود هیچ بدیلی برای کشت کوکنار به وی ارائه نگردد و تنها از در زور وتحمیل عمل شود؟
زرع خشخشاش به اساس یافته های اداره ی مبارزه با جرایم سازمان ملل متحد و مقامات افغان در مناطق نا امن صورت گرفته است بیشتر کشاورزان افغان در ساحه ی که مخالفین دولت حاکمیت دارند زنده گی میکنند. واضح است که آنان از فشارهای دولت بالای شان به ستوه آمده و به مخالفین پناه می برند زیرا مخالفین مزارع آنها را از بین نمی برد و برخلاف از آنها حمایت نیز می کنند و شاید یکی از دلایلی که ساحه ی نفوذ مخالفین نیز گسترده شده و برخی از مناطق در جنوب کشور که مزارع بزرگ خشخشاش را در خود جاداده از کنترول دولت خارج گردیده همین موضوع باشد.
مخالفین می خواهند تا کشتزار های کوکنار پر حاصل تر از هر زمان دیگر باشد چون به اساس آمار، سالانه 200 ملیون دالر از عاید همین مزارع را نصیب می گردند. با این حال بعید است که مبارزه ی معکوس دولت افغانستان وجامعه ی جهانی با مواد مخدر به نتیجه برسد و انتظار هم نباید د اشته باشیم که این راه به ترکستان نرود.
-
-
-
